Yöntem

Son güncelleme: 25 Eylül 2026 · veri seti 1107 vaka

1. "Emsal pozisyon" ne demek

Kullanıcı kendi maçındaki tartışmalı pozisyon için kategori ve müdahale tipini seçtiğinde, varsa kısa not eklediğinde, veri setindeki en benzer geçmiş pozisyonları buluruz: "bu pozisyon daha önce de yaşandı, o zaman hakem ne demişti" sorusuna cevap. Fotoğraf yüklenirse yalnızca kullanıcının tarayıcısında önizleme olarak kalır; eşleştirme sinyali olarak kullanılmaz. Amaç bir karar vermek değil, tutarlılık için karşılaştırma sunmaktır.

2. Kategoriler

Her vaka dört ana kategoriden birine girer, UEFA Clear Line ile eşlenir:

3. Kaynaklar

Vaka açıklamaları ve uzman görüşleri; beIN Sports Trio, Türk spor medyası hesapları ve benzer pozisyon analizi yapan kamuya açık X hesaplarının yorumlarının tarafsız bir özetidir. Birebir alıntı değildir. Her vakada kaynağa giden bir link ve ilk tespit eden hesaba kısa bir atıf bulunur.

Kulüp/milli takım rozetleri ve bayraklar, üçüncü taraf açık kaynak derlemelerinden (luukhopman/football-logos, flagcdn.com) servis edilir; sadece takım kimliğini görsel olarak belirtmek amacıyla kullanılır, ilgili kulüp/federasyonlarla bir bağlantı ya da onay iddiası taşımaz. Kaldırılmasını talep eden hak sahibi olursa rozet kaldırılır.

4. Etiketleme: kontrollü sözlük neden var

İlk etiketleme turunda vaka açıklamaları ve temas bilgisi serbest metin olarak yazıldı. Bu, okunması kolay ama filtrelenmesi ve eşleştirilmesi zor bir biçim, aynı şeyin onlarca farklı yazımı ("VAR müdahale etmedi" / "VAR karışmadı" / "VAR incelemesi yapılmadı") bilgisayar için hep farklı görünür. Bu yüzden her vaka, serbest metnin üstüne, kapalı uçlu bir sözlükle de etiketlenir:

• Olay tipi: temasın mekanizması (ayağa basma, elle oynama, tutma/çekme, çengelleme, dirsek/darbe, kaval/aşil faulü, yüksek ayak, kaleci müdahalesi, ofsayt, simülasyon, topa oynama...)
• Temas bölgesi: temasın vücutta geldiği bölge (ayak, ayak bileği, kaval/diz, el/kol, baş/yüz, gövde...)
• Saha bölgesi: ceza sahası içi mi dışı mı
• Şiddet: IFAB'ın kendi üçlemesi: dikkatsiz → faul, pervasız → sarı kart, aşırı güç → kırmızı kart
• Topa oynanmış mı: temastan önce topa oynanmış mıydı

Bu alanlardan biri kaynak metinden çıkarılamıyorsa (çoğu zaman kaynak sadece kararı anlatır: "sarı kart görmeliydi", temas mekanizmasını hiç söylemez) alan boş bırakılır, tahmin edilmez. Yanlış bir etiket, doğru bir "bilmiyorum"dan daha kötüdür, çünkü eşleştirmeyi sessizce bozar.

5. Yapay zeka nasıl kullanılıyor

Kaynak metnin mekanizmayı söylemediği vakalarda, kaynak tweetin fotoğrafı/videosu varsa, bu görüntü Google Gemini ile analiz edilip yukarıdaki etiketler için bir öneri üretilir. Bu öneri asla doğrudan veri setine yazılmaz:

1. Öneri, gerçek alandan ayrı bir "staging" alanına ve bir güven seviyesiyle (yüksek/orta/düşük) yazılır.
2. Öneri, gerçek görüntüye bakılarak elle kontrol edilir (örnekleme).
3. Yalnızca belirlenen güven eşiğinin üzerindeki öneriler gerçek alana "terfi ettirilir". Bu ayrı ve geri alınabilir bir adımdır.

Aynı disiplin metin tabanlı öneriler için de geçerlidir: kaynak metin tekrar okunup mekanizma çıkarılmaya çalışılır, ama yine staging + eşik + terfi adımlarından geçer. Kullanıcıların sorgu sırasında yüklediği fotoğraflar bu sürece dahil değildir; AI'ye gönderilmez ve saklanmaz.

6. Eşleştirme algoritması

"Pozisyonunu Sorgula" üç sinyali birleştirir (hibrit RRF + facet yeniden sıralama):

• Semantik benzerlik, yazdığınız açıklamanın anlamına en yakın vakalar (embedding modeli).
• Anahtar kelime örtüşmesi (BM25), kelime bazlı klasik arama, semantik modelin kaçırdığı durumları yakalar.
• Facet uyumu, yukarıdaki kontrollü etiketlerin (olay_tipi, temas_bolge...) örtüşmesi, sonuçları yeniden sıralar.

Bu üç sinyal tek başına kullanıldığında birbirinden belirgin şekilde daha zayıf. Eşleştirmeyi, veri setindeki her vakanın kendi emsalini bulup bulamadığına bakarak ölçüyoruz: gösterilen 5 sonuçtan biri, ancak aynı olay tipindeyse ve temasın geldiği bölge uyuşuyorsa emsal sayılır. Konum (ceza sahası içi ya da dışı) yalnızca kararı gerçekten değiştirdiği yerde şart: penaltı tartışmalarında, kaleci müdahalelerinde ve bariz gol şansı pozisyonlarında. Bir dirsek ya da basma pozisyonunda kartın rengi konumdan bağımsız olduğu için orada konuma bakılmaz. Bu ölçümde precision@5 %90, iki vakanın da ilgili alanlarının dolu olduğu durumlarda isabet %94.

7. Kapsam ve sınırlamalar

Dürüst olmak gerekirse:

• Bazı vakalarda kaynak metin (ve varsa görüntü) mekanizmayı hiç açıklamıyor, bu, etiketleme aracının değil, kaynak verinin sınırıdır. Bu vakalar eşleştirmede daha zayıf bir sinyalle katkı sağlar.
• Bu sayfadaki başarı oranı son haftalarda iki kez değişti. İlk sayı (~%87) küçük ve kolay bir sorgu setinden geliyordu. Daha geniş ve sıkı teste geçince %59 çıktı, ama o test konumu bilinmeyen her vakayı başarısız sayıyordu, konumun kararı hiç etkilemediği kart tartışmalarında bile. Bu hatayı düzeltince %90 çıktı. Sayıların değişmesinin sebebi eşleştirmenin değil ölçümün düzelmesi; hangi tanımla ölçtüğümüzü yukarıda açıkça yazıyoruz.
• "Uzman görüşü" dediğimiz şey, bir mahkeme kararı değil; yorumcuların çoğunluk kanaatidir. Farklı yorumcular farklı görüşte olabilir, bu görüş ayrılığı vaka içinde karar_mutabakati alanıyla belirtilir.
• Hakem/pozisyon değerlendirmesi doğası gereği bir miktar sübjektiftir; amacımız kesin doğruyu ilan etmek değil, tutarlılığı görünür kılmaktır.
• Veri seti sürekli büyüyor ve geçmişe dönük düzeltmeler alıyor; bir hata görürseniz bize yazın.

8. Görseller

Vaka fotoğrafları yayın ekran görüntüleridir; bunları biz çekmedik ve genel olarak lisanslı içerik değildir. Bu yüzden görsel kullanımını iki farklı şekilde ele alıyoruz:

• Kaynak gönderi zaten fotoğrafı içeriyorsa, o gönderiyi kendi platformundan (X) gömerek gösteririz, görsel bizim sunucumuzdan değil, kaynağın kendi CDN'inden servis edilir.
• Bazı vakalarda mekanizmayı gösteren fotoğraf, kaynak gönderide değil başka bir hesap ya da haber sitesinde bulunur. Bu durumda, kaynak gönderi görüntüyü zaten göstermediği için, fotoğrafı kaynak hesaba/gönderiye açık atıfla ve bir kaldırma talebi bağlantısıyla birlikte doğrudan gösteririz.

Videolar bu ikinci yolla hiç yayınlanmaz. Künye kuralı, kaldırma talebi süreci ve 24 saatlik yanıt taahhüdü için Telif ve Kaldırma sayfasına bakın.

9. Güncelleme sıklığı

Veri seti düzenli olarak yeni vakalarla büyür ve mevcut vakalar geriye dönük olarak (referans hakem, eksik etiket, düzeltme) güncellenir. Bu sayfadaki sayılar en son güncelleme tarihini yansıtır.